Blog

Tonderzwam

Ontdek de geneeskracht van de tonderzwam

De tonderzwam (ook wel tondelzwam genoemd) wordt beschouwd als een oneetbare paddenstoel. Hij is wel altijd nuttig geweest voor de mens, als tondel om vuur te maken, er werd leer- en viltachtig materiaal van gemaakt. Maar de tonderzwam heeft ook medicinale eigenschappen en kan onze gezondheid ondersteunen.

Oorsprong van de naam

De echte Tonderzwam (Latijnse naam is Fomes Fomentarius) is altijd een nuttige paddenstoel geweest voor de mens. Dat uitte zich in praktisch nut, bijvoorbeeld omdat het binnenste weefsel, dat zacht en pluizig is, als tondel gebruikt kan worden. Het is licht ontvlambaar, maar blijft ook lang smeulen. Materiaal waar je vuur mee kunt aanmaken, wordt tondel of tonder genoemd. Er zijn ook andere paddenstoelen die daar geschikt voor zijn, en om Fomes Fomentarius daarvan te onderscheiden, wordt deze de “echte tonderzwam” genoemd.

De Latijnse naam Fomes Fomentarius is ook gebaseerd op deze eigenschap. Fomes betekent tondel. Het woord Fomentarius komt van het Latijnse werkwoord fomentum, dat warm houden betekent.

Groei en voorkomen van de tonderzwam

De tonderzwam is gelukkig een vrij algemeen voorkomende paddenstoel. Je vindt hem op meerdere continenten, zoals Noord- en Zuid Afrika, Europa, het Oosten van de Verenigde Staten en Azie. Ook in Nederland komt hij veel voor. De tonderzwam groeit het liefste op berken en beuken, maar kan ook op een linde of populier voorkomen. Deze zwam is een zwakteparasiet. Dit betekent dat hij op levende bomen groeit, maar deze zijn al verzwakt. De tonderzwam zelf veroorzaakt witrot en tast het hout nog verder aan. Als de boom sterft, leeft hij verder als saprofyt. Dat betekent dat hij voedingsstoffen opneemt uit het dode hout.

De tonderzwam heeft een klok- of koepelvormig lichaam dat hoog gewelfd is. Deze paddenstoelen kunnen een behoorlijke leeftijd bereiken, doordat ze gemiddeld tussen de 30 en 60 jaar oud kunnen worden. Dat kun je zien aan de afmetingen, een tonderzwam kan tot wel 30 cm breed en dik worden. Hij vormt aan de bovenkant een harde korst, die vuurbestendig is. Fomes is herkenbaar aan de mooie, concentrische ringen op de korst, die allerlei kleuren kunnen hebben. Van donkerbruin, rood tot zilvergrijs. De rand is meestal wat lichter van kleur als hij nog groeit.

Snijd je de tonderzwam doormidden, dan kun je zien dat het vruchtlichaam gevormd is uit verschillende lagen buisjes. Deze zijn donkerder dan het vlees, dat juist stevig is. Het is ook vezelig en roestbruin van kleur.

Hoe tonderzwam gebruikt kan worden

We hebben tegenwoordig natuurlijk allerlei gemakkelijke manieren om vuur te maken, dat is bepaald geen uitdaging meer. Met een simpele druk op een aanstekerknopje heb je een draagbaar vlammetje. Dat was in vroeger tijden wel anders. Vuur was een zaak van leven en dood. Als je iets had dat het maken van vuur makkelijker kon maken, betekende dat een grotere kans op overleven. Daarom zal de tonderzwam voor mensen in de oertijd van groot belang zijn geweest.

Ötzi, de IJsman, die 5300 jaar geleden leefde (hij werd in 1991 door twee wandelaars in de bergen in Italie gevonden), droeg dan ook de schimmeldraden van de tonderzwam bij zich. Het zachte weefsel ontbrandt gemakkelijk, waardoor je er een vuur mee kunt aanmaken. Een handige vuurmaker kon met een paar vonken van een vuursteen, hiermee snel een vuur aanleggen.

Maar de tonderzwam heeft meer toepassingen. Men kon vroeger van het vruchtlichaam een soort vilt maken en daar werden handtassen en hoeden van gemaakt. De hardere korst kon gebruikt worden als een soort leer. Maar het is ook belangrijk om te onthouden dat deze zwammen niet alleen voor de mens belangrijk zijn. Hij is ook voor het insectenleven van belang. Er zijn een aantal zeldzame kevers en sluipwespen die de zwam gebruiken voor hun voortplanting. Als ze hun eitjes in het vruchtlichaam leggen, zullen de larven zich voeden met het vlees.

De geneeskrachtige werking van de tonderzwam

Fomes Fomentarius wordt al eeuwenlang gebruikt. Zo maakt Hippocrates al in 400 voor Christus melding van de geneeskrachtige werking. Het is een paddenstoel die ontstekingsremmend werkt en bloedingen kan stelpen. In India gebruikt men hem als laxeermiddel en terwijl ze hem in Canada namen om pijn door arthritis te verminderen.

Van oudsher wordt de tonderzwam gebruikt bij de volgende aandoeningen:

  • Tegen aambeien
  • Menstruatiepijn
  • Wordt gebruikt als laxeermiddel
  • Kalmeert de zenuwen (Dus mogelijk helpt het bij angsten)
  • Behandelen van maagkanker

Tegenwoordig wordt er steeds meer onderzoek gedaan naar de mogelijke gezondheidsklachten waar paddenstoelen voor kunnen worden ingezet. Ook naar de tonderzwam wordt onderzoek gedaan. Er zijn allerlei verschillende aandoeningen waar deze paddenstoel ons van dienst zou kunnen zijn. Er is nog meer onderzoek nodig, want er is nog niet eens zoveel bekend over de werkzaamheid.

Suikerziekte

Het blijkt dat een extract van de paddenstoel, een stof genaamd fomentariol, gebruikt zou kunnen worden door diabetici. Het zou kunnen helpen om de bloedsuikerspiegel en het gehalte van cholesterol in het bloed in balans te houden.

Bij kanker

Uit onderzoek blijkt dat Fomentarius een anti-kanker werking heeft. Wetenschappers hebben dit getest door middel van een extract van de zwam op gecultiveerde cellen en op levende muizen met kanker. In beide gevallen was te zien dat het extract de groei van kankercellen beperkte, als de dosis groot genoeg was. In een ander onderzoek werd gekeken naar gecultiveerde, menselijke borstkanker cellen. Een extract van Fomentarius bleek de kankercellen te doden of minder beweeglijk te maken.

Zou je willen weten welke paddenstoelen er nog meer een werking tegen kanker hebben? Lees het artikel over de schermpjeseikhaas en reishi.

Ontstekingsremmende werking

Als er een alcoholisch extract wordt verkregen van de tonderzwam, kan dit gebruikt worden als middel tegen ontstekingen. Het werkt eveneens pijnstillend en kan dus door mensen met reumatische klachten gebruikt worden. Maar het is ook geschikt om in te zetten bij bursitis en andere ontstekingen. Het kan het herstel versnellen.

Bij virussen

Er is ook onderzoek gedaan naar de werking van de tonderzwam bij virusinfecties, zoals bijvoorbeeld bij het herpes simplex virus. Van tevoren werd een veilige dosis vastgesteld. De tonderzwam was een van de soorten die activiteit liet zien tegen het virus. De zwam liet ook zien dat hij in staat was bepaalde griepvirussen te kunnen bestrijden.

Andere gezondheidsvoordelen van de tonderzwam

De antibacteriele en antioxidant werking van de tonderzwam is ongeevenaard, en sterker dan van welke andere schimmel ook. In een chemische analyse bleek dat extracties van de tonderzwam bepaalde aspecten van het immuunsysteem konden verbeteren. Ook heeft de paddenstoel pijnstillende effecten. Dat werd onderzocht bij ratten en muizen.

Het gebruik van de tonderzwam

De tonderzwam heeft dus zeker een plaats tussen de andere geneeskrachtige paddenstoelen. Het vruchtlichaam wordt gezien als oneetbaar, maar het is niet giftig. Waarschijnlijk komt het door de houtachtige textuur en de scherpe, bijtende smaak dat hij niet in de keuken gebruikt wordt. Het is daardoor niet echt aan te raden om verse tonderzwam te eten, maar in principe zou het geen kwaad kunnen.

Een aftreksel of poeder is de manier om Fomes Fomentarius te gebruiken. In Nederlandse webshops en winkels is de paddenstoel helaas bijna niet te krijgen. Mocht je op zoek gaan, let dan op dat je de paddenstoel met een medicinale werking koopt en niet het zogenaamde Amadou, dat alleen geschikt is als, jawel, tondel.

Er is niet veel informatie te vinden over de veiligheid van de tonderzwam. Door de eeuwen heen wordt de tonderzwam natuurlijk al eeuwen gebruikt, maar je moet wel rekening houden met allergieën, overgevoeligheden en interacties met bijvoorbeeld medicatie. Zorg dat je tonderzwam ook alleen aanschaft bij betrouwbare leveranciers.

Wil je echt goed advies over medicinale paddenstoelen, maak dan een afspraak met een mycotherapeut. Dit is iemand die de juiste kennis heeft over de geneeskrachtige werking van paddenstoelen en voor welke aandoening ze geschikt zijn. Bij Ademlab beantwoorden we graag je vragen over mycotherapie en of deze paddenstoel past bij jouw klachten. Vraag meer informatie aan of maak een afspraak via onderstaande link.


Laat een bericht achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

*


Ademlab – Dat geeft lucht!

  • Vijverlaan 2, 1182 BZ Amstelveen
  • (020) 2119442
  • info@ademlab.nl

Openingstijden

  • Maandag t/m donderdag
    09:00 - 17:00 / 19.00 - 21.00
  • Vrijdag
    9.00 - 13.00
  • Zaterdag
    09:00 - 13:00

Schrijf je in voor onze updates

Don't worry, wij krijgen het ook benauwd van spam!

0
Connecting
Please wait...
Stuur een bericht

Sorry, we zijn momenteel niet online. Laat een bericht achter.

Naam
* E-mail
* Jouw vraag of opmerking
Chat met onze medewerkers

Heb je een vraag? Vraag online en bespaar tijd!

* Jouw vraag of opmerking
Naam
E-mailadres
Wij zijn online!
Feedback

Help ons beter te worden! Laat het weten als we wat kunnen verbeteren.

Hoe beoordeel je onze ondersteuning?